درباره جوزجان

 

     نمادی از ولایت جوزجان

تاريخچه جوزجان:

 جوزجان در شمال کشور از جمله ولایات درجه دوم محسوب میگردد ، این ولایت از لحاظ موقعیت جغرافیایی در میان ولایات بلخ ، سرپل و فاریاب قرار داشته درشمال  با جمهوری ترکمنستان مرز مشترک دارد. مساحت جوزجان امروزی حدود «  14660 » کیلومتر مربع بوده جمعیت آن  قرار احصایه دست داشته بیشتر از 470000 نفر تخمین گردیده و  اقوام مختلف کشور اعم از ازبیک ها ، ترکمن ها ، تاجیک ها ، پشتونها و سایر اقوام در این ولایت زنده گی میکنند. جوزجان از لحاظ تقسیمات ملکی و اداری  به ولسوالی های ده گانه آقچه ، مردیان ، فیض آباد ، خانقاه ، منگجک ، خماب ، قرقین ، قوش تپه ، درزاب و خواجه دو کوه تقسیم گردیده  شهر شبرغان مرکز اداره این ولایت میباشد.

گوزگانان نامیست که گویا  افراسیاب از شاهان سلسله پیشدادی  بر این شهر گذاشته است. مولف کتاب حدود العالم  (372 هجری) درمورد این شهر بزرگ خراسان مینویسد : گوزگانان  ، ناحیتی است از ( خراسان ) آبادان و با نعمت بسیار و با داد و عدل  و ایمن  ، و این ناحیتی است که مشرق او حدود بلخ  است و تخارستان  تا به حدود بامیان ، و جنوب وی آخر حدود غور است و حدبست ، و مغرب وی حدود غرجستان است و  قصبه بشین است تا به حدود مرو ، و شمال وی حدود جیحون است. همچنان به قول مولف کتاب  اشکال العالم  (قرن 4 هجری) جوزجان نام ناحیتی است که  یهودیه   ، شبرغان ، استلخ ، کندرم ، انبار و آسان از شهر های آن به شما ر میرفت. به نوشته  هیوان تسنگ سیاح معروف چینی  ( حدود 630 میلادی ) مساحت جوزجا ن  از شرق تا غرب  (500 لی ) معادل 288 کیلومتر و از شمال تا جنوب (1000لی ) معادل 576 کیلومتر وسعت داشته  ، موصوف  جوزجان را به زبان چینی  (هوشی کین ) ضبط نموده گفته است  که جوزجان دارای کوه ها  ودریا ها ست ، و آبش گوارا  و شیرین است . همچنان فرخی سیستانی  قصیده سراء  نامدار در بارسلطان محمود غزنوی ، هزار سال پیش از امروز در قصــــــیدۀ  معـــروفی  که با مطلع :   « مرحبا ای بلخ بامی همرۀباد بهار» آغاز میشود . شــهر های زیبا ، سبزه زارهای پرطراوت ، تاکستان های سبز و خرم ، دشت های پر گل و لاله زار های دلربای  گوزگانان را بر گل و باغ و بهار بلخ ترجیح داده با دلبستگی  عاشقانه به طبیعت زیبای گوزگانان میگوید :

     بلخ بس خوبســـت لیکن بلخیان را بــاد بلخ                مرمرا با شهر های گوزگانانســـت کار

     نو بهار بلخ را بر چشـــــم من حشمت نماند                  تا بهار گوزگانان پیش من بکشــود بار   

     باغ و راغ و کوه و دشت  گوزگانان  سر بسر               حله دو روی را ماند ز بس  نقش و نگار

     بیشـــه های گرزیوان از لاله زارو شـــنبلید                 گاه چون بیجاده گردد گاه چون زرعیار

     گل همی گل گرددوسنگ سیه یاقوت سرخ                  زین بهار سبزه پوش تــازه روی آبـــدارر

ولایت جوزجان با داشتن جمعیت فراوان ، اراضی وسیع  زراعتی ، جنگلات طبیعی ، معادن زیرزمینی نفت و گاز  و احجار  قیمتی از ثروتمند ترین نقاط افغانستان  بوده محصولات کشاورزی ، پوست های دباغی شده  ، پوست  قره قل ، پشم  ، گلیم ، قالین  و صنایع سوزن دوزی از محصولات عمده مردم این ولایت می باشد که از قدیم الایام نقش موثری در تامین مایحتاج زنده گی مردم این ولایت   و رشد اقتصادی ملی داشته و تا قبل از ظهور جنگ های تحمیلی 46 فیصد بودجه کشو ر ازعواید صدور گاز طبیعی آن تامین میگردید .

ولایت جوزجان متناسب به وضعیت شمال کشور  از اقلیم  مساعد برخوردار بوده اما آب زراعتی و آشامیدنی آن که از منابع دریایی ولایات سرپل و بلخ وارد میگردد ناکافی بوده اهالی شهر ها و روستا ها  و بخصوص زارعین  آن همیشه  به مشکل کمبود آب مواجه بوده اند .

ساحه  زراعتی اینولایت  موازی( 215753) هکتاز زمین است که  از جمله موازی  (40000)هکتارآن  را ساحات للمی تشکیل  میدهد ،   زرع گندم  ، جو ، جواری ، زغر، کنجد ، پخته ، ماش ، نخود  و زیره از اقلام عمده  زارعین این ناحیه بوده هکذا  جنگلات  طبیعی  پسته  که ساحه آن در حدود ( 1000 )هکتار  زمین تخمین میگردد  در مربوطات  ولسوالی درزاب  موجود  و  علاوتا ً بوته  های طبی و گیاهان  دارویی از قبیل هنگ ، شیرین بویه ، زرک ، اسفند  و امثال آن که در حواشی دریای آمو  و نقاط دیگر می روید از محصولات طبیعی  اینولایت بوده  ونیز  جنگل باغ شبرغان  که 63 سال قبل اساس گذاری گردیده  و موازی 400 جریب زمین را احتوا مینماید  با داشتن درخت های زینتی ، اشجار  مثمر  و چمنزار های مرغوب   یگانه محل تفریحی  برای عامه  مردم بشمار میرود . 

در ولایت کلان و پرجمعیت جوزجان  با وجود احساس مشکلات  ناشی از جنگهای ویرانگر تحمیلی درسه دهه اخیر ، به فضل و مرحمت خداوند بزرگ و همکاری اهالی صلح دوست ، کارکن و انتظام پذیر آن ، ادارات دولتی ، تصدی های تولیدی – اقتصادی ، نهاد های علمی و فرهنگی ، شرکت های ساختمانی و بازرگانی ، ارگانهای کشفی و امنیتی ، سازمان ها ی اجتماعی ، مراکز عرضه خدمات صحی ، مخابرات و تکنالوژی معلوماتی و معارف و مطبوعات در پرتو ارشادات زعامت دولت جمهوری اسلامی وتلاش های خستگی نا پذیر هیات رهبری این ولایت  در راستای خدمت به مردم قرارداشته مردم شرافتمند این ولایت با دسترسی به شاهراه های تجارتی ، سرکهای مواصلاتی ، شهرها و شهرک ها ، خیابان ها و  بازار های پرجمع و جوش ، مساجد و تکایا ،  نشرات چاپی و تصویری، پارک های تفریحی ، حــــق کار و اشــتغال ، و آزادی بــــیان از زنده گی خوب و نارمل برخوردار میباشد .

قابل یاد آوری میدانیم که موجودیت ساحه باستانی و تاریخی طلا تپه  در 5 کیلومتری حاشیه شمال شهر شبرغان مرکز ولایت جوزجان که 22 هزار اثر مکشوفه مطلای آن از بینظیر ترین آثار تاریخی در جهان میباشد بیانگر آن است که ولایت جوزجان در قدیم نیز از ساحات بسیار مهم و محل تلاقی  فرهنگ ها و تمدن های بشری بوده که  جزوی از افتخارات بزرگ و تاریخی  مردم کشور عزیز مان افغانستان به شمار میرود .
 

ولايت جوزجان در زون شمال كشور واقع بوده كه از طرف شمال با كشور جمهوري تركمنستان ، شمال شرق با كشور اوزبكستان ، شرقاً با ولايت بلخ باستان ، جنوباً با سرپل ، جنوب شرق با  ولايت فارياب همسرحد ميباشد. (منبع ولايت)مساحت: 14660 كيلومتر مربع (منبع ولايت جوزجان)

تعداد ولسوالي ها: اين ولايت از لحاظ تقسيمات ملكي و اداري ولسوالي هاي ده گانه آقچه ، فيض آباد ، مرديان ، خانقاه ، منگجك ، قرقين ، خمآب ، قوش تپه ، درزاب و خواجه دوكوه تقسيم گرديده و شهر تاريخي شبرغان مركز كنترول و اداره آن ميباشد.تعداد قريجات : 304 قريه (منبع انكشاف دهات )نفوس مجموعي : جمعيت ولايت جوزجان قرار احصائيه هاي دست داشته به بيشتر از (426987) نفر تخمين ميگردد. كه اقوام مختلف كشور اعم از ازبكها ، تركمنها ، پشتونها ، تاجكها و ساير اقوام در آن زنده گي ميكنند. ( منبلع NRVA)

مرد:218383

زن:214699

شهري:128667

دهاتي:304415